Performans sanatının sınırlarını zorlayan, bedeni bir ifade aracına dönüştüren ve aşkı bir sanat formu olarak yaşayan iki isim Marina Abramović ve Ulay. Aralarındaki ilişki, sadece kişisel bir bağ değil, aynı zamanda sanat tarihinde benzerine az rastlanır bir ortaklık olarak kabul ediliyor. Şimdi bu benzersiz ikilinin 12 yıllık sanatsal birlikteliği Slovenya’nın Ljubljana kentindeki Cukrarna Galerisi’nde izleyiciyle buluşuyor. “ART VITAL – 12 Years of Ulay / Marina Abramović” başlıklı sergi, her iki sanatçının doğum günü olan 30 Kasım’da açıldı.
Sergi, 1976’da başlayan kişisel ve profesyonel ilişkilerini1988’de unutulmaz bir sonla noktalayan ikilinin bu dönemine bakıyor. 12 yıllık bu süreç, ikilinin sadece birlikte gerçekleştirdikleri performanslarla değil, bedenin sınırlarını test eden, ilişkileri sorgulayan ve seyirciyle aralarındaki çizgiyi bulanıklaştıran radikal işler aracılığıyla da sanat tarihine damga vurdu. “Relation in Space”, “Imponderabilia”, “Rest Energy” gibi ikonlaşmış performansların belgeleri sergide yer alırken, daha önce hiç görülmemiş arşiv materyalleri, mektuplar ve kişisel eşyalar da bu iki ismin ortak üretim sürecine daha yakın bir bakış sunuyor.
Marina Abramović & Ulay, _Rest Energy_, 1980, performans videosundan, 4 minutes, Dublin 1980 Fotoğraf- Marina Abramović ve Ulay. Marina Abramović ve Sean Kelly Gallery, New York izniyle.
Sanatçıların en çok hafızalara kazınan, Çin Seddi’nde gerçekleştirdikleri “The Great Wall Walk” (1988) performansıydı. Karşılıklı uçlardan yola çıkıp ortada buluştular ve orada, hem kişisel hem profesyonel birlikteliklerini noktaladılar. Bu son buluşma, bir performanstan çok daha fazlasıydı: İlişkilerinin bir tür ritüel kapanışı, zaman ve mekân üzerinden kurgulanmış bir ayrılık anıtı. “ART VITAL”, bu tür eşsiz anlara yeniden ışık tutarken, aynı zamanda Abramović ve Ulay’ın birlikte ürettikleri dönemin çağdaş performans sanatını nasıl dönüştürdüğünü de gözler önüne seriyor.
3 Mayıs 2026’ya dek süren sergi için yeniden yayımlanan “Relation Work and Detour” (1980), bu dönemin yazılı bir hafızası olarak önem taşıyor. Ziyaretçilere ise yalnızca bir sergi değil, iki bedenin ve iki ruhun sanata dönüşen yolculuğuna tanıklık etme fırsatı sunuluyor.