Amsterdam’daki Van Gogh Müzesi, bakım ve yenileme çalışmaları için gerekli devlet desteğini alamadığı gerekçesiyle Hollanda hükümetine karşı yasal süreç başlattı. Müze yönetimi, finansman sağlanmazsa binanın kısmen veya tamamen kapanabileceğini duyurdu.
1962’de Vincent van Gogh’un yeğeni Vincent Willem van Gogh’un kurduğu vakıf ile devlet arasında yapılan anlaşmaya göre, koleksiyonun kamuya devri karşılığında hükümet müzenin inşasını ve kalıcı bakımını üstlenmekle yükümlü. Müze ve vakıf, bu yükümlülüğün yerine getirilmediğini savunuyor.
Van Gogh Müzesi. Fotoğraf: Jelle Draper
1973’te açılan Van Gogh Müzesi, “Masterplan 2028” adı verilen üç yıllık proje kapsamında, binasının bakımı, sürdürülebilirlik ve teknik altyapı yenilemeleri için toplam 104 milyon euroya ihtiyaç duyuluyor. Müze, bu kapsamda devletin yıllık katkısını 8,5 milyon eurodan 11 milyon euroya çıkarmasını talep ediyor. Kültür bakanlığı ise mevcut katkının kültürel miras yasası çerçevesinde ‘uzman incelemeleriyle’ yeterli olduğunu belirterek ek finansmanı reddediyor.
Müze direktörü Emilie Gordenker ise mevcut durumda eserlerin ve ziyaretçilerin güvenliğinin riske girdiğini vurgulayarak, “Binanın durumu artık çok kritik. Gerekli kaynak bulunmazsa kapılarımızı kapatmak zorunda kalabiliriz” diyor. 2028’de başlaması planlanan ve üç yıl sürecek olan renovasyon boyunca ziyaretçi sayısındaki düşüş nedeniyle müze, yaklaşık 50 milyon euro zarar bekliyor.
Van Gogh Müzesi’nin devlete karşı anlaşmanın ihlali gerekçesiyle açtığı davanın ilk duruşması ise 19 Şubat 2026’da yapılacak. Hukukçulara göre dava, yalnızca müze binasının kaderini değil, devletin kültürel mirasa yönelik yükümlülüklerini de yeniden tartışmaya açacak.
Van Gogh Müzesi. Fotoğraf: Jelle Draper
Müzenin kısmen ya da tamamen kapanması halinde koleksiyonun geleceği de gündeme geliyor. Koleksiyon, müze binasına değil vakfa ait. Bu nedenle devletin yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda eserlerin mülkiyeti devlete geçmiyor. Vakıf, eserlerin korunması için alternatif çözümler -örneğin geçici depolama ya da başka kurumlarla iş birliği- talep edebiliyor.
Açıldığından bu yana yaklaşık 57 milyon ziyaretçiyi ağırlayan Van Gogh Müzesi, yalnızca Hollanda’nın değil dünyanın en çok ziyaret edilen sanat kurumlarından biri. Koleksiyonun ve müzenin geleceğiyle ilgili dava, sanat dünyasında yakından takip ediliyor. Hem Van Gogh Müzesi’nin ayakta kalıp kalmayacağı hem de Hollanda devletinin tarihî bir sözleşmeyle üstlendiği kültürel sorumluluğu nasıl yorumlayacağı merakla bekleniyor.
Kapak fotoğrafı: Van Gogh Müzesi. Fotoğraf: Jan Kees Steenman